Türkiye küresel daralmaya meydan okuyor! Doğrudan yatırımlarda dev artış
Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Burak Dağlıoğlu, Türkiye’nin memleketler arası direkt yatırımlarda (UDY) sergilediği performansa ait çarpıcı bilgiler paylaştı.
POZİTİF AYRIŞMA SİNYALLERİ
Küresel ölçekte yatırımların yatay seyrettiği yahut daraldığı bir konjonktürde Türkiye, müspet ayrışma sinyalleri veriyor. Dağlıoğlu’nun BusinessEkonomi Mecmuasına verdiği röportajdaki bilgilere nazaran, 2025 yılının birinci on ayında Türkiye’ye 11,6 milyar dolar, son 12 ayda ise toplam 14,6 milyar dolar memleketler arası direkt yatırım girişi oldu. Geçen yılın birebir periyoduyla kıyaslandığında bu sayı, yaklaşık yüzde 35’lik bir artışa tekabül ediyor. Dünyada yatırımların yüzde 3 civarında düşüş gösterdiği varsayım edilirken, Türkiye’nin bu artışla inançlı bir liman olarak öne çıktığı belirtildi.
ODAK NOKTASI YÜKSEK TEKNOLOJİ
Yatırım ortamındaki bu hareketlilik, Türkiye’nin değişen stratejik yaklaşımıyla paralellik gösteriyor. Jeopolitik risklerin ve ticaret savaşlarının gölgesinde şekillenen yeni devirde Türkiye, yalnızca bir lojistik geçiş güzergahı olmaktan çıkarak “süper bağlantılı” (super-connected) bir üretim üssüne dönüşmeyi hedefliyor. Dağlıoğlu, rekabetin artık “kimin daha çok yatırım aldığı” sorusundan “kimin daha stratejik yatırım aldığına” evrildiğini vurguladı. Bu kapsamda, Türkiye’nin yatırım pastasındaki hissesini artırırken, odak noktasını yüksek teknoloji, güç dönüşümü ve katma kıymetli sanayi üretimine kaydırdığı tabir edildi.
GÜÇLÜ ALTYAPI VE PAZARA ERİŞİM
Türkiye’nin “güvenli liman” algısının gerisinde, coğrafik pozisyonun ötesinde altyapı ve diplomatik istikrar kapasitesinin yattığına dikkat çekildi. Hava, kara, deniz ve demir yolu entegrasyonunu tamamlayan altyapı yatırımları, tedarik zinciri idaresini güçlendiren en değerli faktör olarak gösteriliyor. AB ile Gümrük Birliği alakası ve 27 ülkeyi kapsayan hür ticaret ağı, yatırımcılara geniş bir pazara erişim imkânı sunarak Türkiye’nin cazibesini artırıyor. Bu ekosistem, kriz anlarında dahi işleyen operasyonel bir dayanıklılık vaat ediyor.
ÜRETİM VİZYONUNDAKİ DÖNÜŞÜM
Dağlıoğlu, Türkiye’nin üretim vizyonundaki dönüşümü şu sözlerle özetledi:
“Bizim maksadımız, Türkiye’nin ‘yakınında üret’ yahut ‘dost ülkeden tedarik et’ arayışında tercih edilen bir ülke olmasının yanı sıra; daha da kıymetlisi, tasarım yapan, üreten, Ar-Ge yapan, ihraç eden ve inovasyonu ticarileştiren bir merkez olarak pozisyonunu güçlendirmektir.”
FİNANSAL TEKNOLOJİ VE TEŞEBBÜS EKOSİSTEMİ
Finansal teknolojiler (fintek) ve İstanbul Finans Merkezi (İFM), bu yeni stratejinin taşıyıcı sütunlar ortasında yer alıyor.
İFM bünyesinde eylül ayında faaliyete geçen “Fintech Zone İstanbul” teknoparkı, erken evre teşebbüsleri global yatırımcılarla buluşturmayı amaçlıyor. Türkiye’deki fintek ekosisteminin binin üzerinde teşebbüse ulaştığı ve 2020 yılından bu yana 630 milyon dolar yatırım çektiği belirtildi. Dağlıoğlu, İFM’nin yalnızca fiziki bir proje olmadığını, türel öngörülebilirlik ve vergi avantajlarıyla Londra yahut Dubai ile rekabet edecek bir “yumuşak güç” merkezi olmayı hedeflediğini kaydetti. Ayrıyeten iştirak finans alanında pazar hissesinin yüzde 15’e çıkarılması ve İstanbul’un bu alanda bölgesel bir merkez olması için İngiltere ve Malezya üzere ülkelerle iş birliklerinin sürdüğü aktarıldı.
“FONLARIN FONU” MODELİ VE YEŞİL DÖNÜŞÜM
Sanayicilerin gündemindeki en sıcak başlık olan Yeşil Mutabakat ve hudutta karbon düzenlemeleri konusunda da finansman sistemleri devreye alınıyor. 2023 yılında gerçekleştirilen 2,5 milyar dolarlık birinci yeşil tahvil ihracının ardından, İklim Kanunu ile kurulacak Emisyon Ticaret Sistemi’nin endüstrinin dönüşümünü hızlandırması bekleniyor. Dağlıoğlu, yeşil dönüşümü bir maliyet ögesi olarak değil, rekabet gücünü artıran bir modernizasyon fırsatı olarak değerlendirdiklerini belirtti.
KÜRESEL FONLAR İÇİN STRATEJİK HAMLE
Girişim sermayesi tarafında ise kamu, “fonların fonu” modeliyle ekosistemi desteklemeye devam ediyor. Türkiye Varlık Fonu’nun teşebbüs sermayesi fonlarına yatırım yapmaya başlaması ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yeni düzenlemeleriyle sermaye akışının hızlanması öngörülüyor. Dağlıoğlu, bahse ait olarak, “2025 yılından itibaren dünya ölçeğindeki teknoloji fonlarının Türkiye’yi yatırım yetki alanlarına dahil etmeleri, Türkiye’de daha fazla yatırım yapmaları için stratejik bir atılım oldu” değerlendirmesinde bulundu.
