Şikayetler arttı: İstanbul’da su faturasında “emsal fatura” krizi
İstanbul’da vatandaşlar, fahiş su faturaları ile karşı karşıya kalmaya devam ediyor. 2019 yılından bu yana su faturalarına 13 kat artırım yapan İBB, artık de “emsal fatura okuma”yla vatandaşın gündeminde.
ŞİKAYETLER ARTTI
İstanbul’da bir vatandaşın evvelki ayki gerçek su tüketimi 9 metreküp olarak kayıtlara geçti. Fakat bir sonraki ay sayaç okunmadı. İSKİ, fiili ölçüm yapmak yerine emsal metodu uyguladı ve tüketimi 28 metreküp olarak hesapladı. Vatandaşın kendi denetimi sonucunda sayaçta görülen toplam tüketim ise sırf 11 metreküp oldu. Ortadaki fark 17 metreküp olarak kayıtlara geçti. Toplumsal medya ve şikayet sitelerinde emsal olaylara yönelik yüzlerce yorum ve tenkit bulunuyor. Birçok vatandaş yüksek gelen faturalardan şikayet ederken, “emsal fatura” okumanın şuurlu yapıldığını sav ediyor.
FATURA 1 AYDA 2 KATINA ÇIKTI
Yüksek faturayı fark eden vatandaşın İSKİ’nin 185 davet merkezine yaptığı müracaatta, faturanın sayaç okunmadığı için emsal olarak düzenlendiği bilgisi verildi. Lakin emsal hesabının hangi kriterlere nazaran yapıldığına dair net bir açıklama sunulmadı. Misal şikâyetlerin İstanbul’un farklı ilçelerinden de geldiği tabir ediliyor. Vatandaşlar, faturalarını denetim etmezlerse kullanılmayan suyun bedelini ödemek zorunda kalıyor. Uzmanlar, emsal faturaların sadece istisnai durumlarda ve geçmiş tüketim ortalamalarına dayanarak, gerçek sayaç okumasıyla mahsuplaştırılarak uygulanması gerektiğini belirtiyor. Sayaç okunmaması yahut işçinin alana çıkmaması nedeniyle vatandaşlara yüksek fatura yansıtılması eleştiriliyor; bilhassa otomatik ödeme talimatı olan aboneler fazla ödeme riskiyle karşı karşıya.
“EMSAL, MECBURİ VE SÜREKSİZ BİR UYGULAMA”
Tüketici hukuku alanında çalışan avukat Kadir Önaldı, sayaç okunmadan kesilen emsal faturaların önemli tüzel düşünceler barındırdığını belirterek, “Su faturası ölçüme dayanmak zorundadır. Sayaç varken tüketimin kestirime dayalı biçimde faturalandırılması, temel hukuk prensiplerine terstir. Emsal uygulaması fakat zarurî ve süreksiz hâllerde kullanılabilir. Evvelki ay 9 metreküp olan bir tüketimin, rastgele bir teknik münasebet sunulmadan 28 metreküp olarak tahakkuk ettirilmesi hukuken savunulamaz. Vatandaşın yazılı itirazı hâlinde yönetimin bu faturayı düzeltme yükümlülüğü vardır. Aksi durumda idari süreç iptaline kadar gidebilecek bir süreç doğar.” dedi.
“SAYACIN OKUNMAMASI VATANDAŞIN KABAHATİ DEĞİL”
Tüketici dernekleri ise, emsal fatura uygulamasının yaygınlaşmasının önemli bir inanç sorunu oluşturduğunu vurgulayarak, “Son devirde faturalarda emsal uygulaması mazeretiyle yapılan yüksek tahakkuklar artıyor. Vatandaş faturayı denetim etmezse fazla bedel otomatik olarak tahsil ediliyor. Bu kabul edilemez. Su üzere temel bir gereksinimde sorumluluk yönetime aittir. Sayaç okunmuyorsa bunun bedeli vatandaşa yüklenemez. Emsal fatura istisna olmaktan çıktı, neredeyse rutin hale geldi. Bu durum açıkça tüketici aleyhine bir uygulamadır.” açıklamasında bulundu.
