Hartum’da savaşın ağır bilançosu!
Sudan’da 15 Nisan 2023’te çatışmaların patlak vermesinin akabinde Süratli Dayanak Kuvvetlerinin (HDK) uzun müddet denetim altında tuttuğu başşehir Hartum’un sembolik binaları yıkıma uğradı, birtakım kamu kurumları askeri kışlaya ve hapishaneye çevrildi.
HDK’nin denetimi ele almasının akabinde 15 milyon nüfuslu Hartum vilayetinden yaklaşık 7 milyon kişi kaçmak zorunda kaldı.
Hartum’daki Sudan Merkez Bankası kullanılamaz hale geldi, HDK’nin kullanamaması gayesiyle banknotlar değiştirildi.
Camilerin ve lüks otellerin de harabeye döndüğü Hartum’a geri dönüşler sürerken birçok yapı onarılmayı bekliyor.
SUDAN DEVLET RADYO VE TELEVİZYON KURUMU HAPİSHANEYE ÇEVRİLDİ
HDK’nin Nisan 2023’teki akınlarında birinci gaye aldığı noktalardan Sudan Devlet Radyo ve Televizyon Kurumu, esaslı geçmişe sahip.
Devlet televizyonu yayın hayatına 1962’de başladı, Sudan’ın birinci radyo istasyonu ise ülkenin bağımsızlığından evvel, 1940 yılında birinci yayınını yaptı.
Kurumun yetkililerine nazaran HDK, Nisan 2023’te baskın yaparak darbe bildirisi okumak istedi lakin çalışanların müdahalesiyle bu yayın yapılamadı.
Ciddi hasar gören ve yayınlarına Port Sudan’dan devam eden kurum, HDK’nin denetimi altında hapishaneye dönüştürüldü.
“HER AN SIRANIN SANA GELECEĞİ AZAP DEHŞETİYLE YAŞIYORDUK”
HDK tarafından Radyo ve Devlet Televizyon Kurumunda hapsedilen doktor Adil Muhammed Mekki, AA muhabirine savaşın büsbütün beklenmedik bir durum olduğunu belirterek, “Bir sabah uyandık ve savaşın içinde bulduk kendimizi. Ne olduğunu anlayamadık. Bir-iki hafta bekledik, durumun sakinleşeceğini düşündük.” diye konuştu.
Mekki, hasta olan kardeşleri nedeniyle meskenlerini terk etmeme kararı verdiklerini, mahalledeki herkesin yaşadıkları bölgeden ayrıldığını, sadece kendilerinin kaldığını anlattı.
Hapsedilmesine ait Mekki, “HDK mensupları, beni burada (Radyo ve Televizyon Kurumunda) 29 gün boyunca esir tuttu. Durum çok berbattı, son derece zordu. Her an sıranın sana geleceği azap dehşetiyle yaşıyorduk.” dedi.
Mekki, hür bırakılmasına ait, “Bizi özgür bıraktılar zira bulunduğumuz yere artık sığmıyorduk. Daima yeni tutuklular getiriliyordu.” diye konuştu.
Kardeşlerinin sorumluluğunu taşıyan Mekki, “Benim tek derdim, kardeşlerim hayatta mı yoksa öldü mü, onu öğrenmekti zira onlara su ve yiyecek sağlamak benim sorumluluğumdu. O mühlet boyunca ne yediklerini, su bulup bulamadıklarını bilmiyordum.” tabirlerini kullandı.
Mekki, “Temennimiz, hiçbir ülkede savaş olmaması ve hiçbir halkın bizim yaşadıklarımızı yaşamamasıdır.” dedi.
“BU MERKEZDEKİ TÜM AYGITLAR VE EKİPMANLAR BÜSBÜTÜN TAHRİP EDİLDİ”
Sudan Devlet Radyo ve Televizyon Kurumunda Televizyon Ünitesi Müdürü Velid Mustafa, HDK’nin çatışmaların birinci gününde yayın sırasında bombaladığı televizyon binasını ve binanın aldığı hasarı gösterdi.
Mustafa, “15 Nisan 2023 Cumartesi günü canlı yayındaydık, yayın sırasında burası bombalandı ve darbenin başlangıcı oldu. Yayın, anında kesildi, daha sonra öteki bir noktadan yayına devam ettik. Bu merkezdeki tüm aygıtlar ve ekipmanlar büsbütün tahrip edildi.” dedi.
Milislerin durdurmaya çalıştıklarını, yayının bir müddet kesildiğini ve ana yayın odasına geçerek birinci darbe bildirisini yayımlamaya çalıştıklarını anlatan Mustafa, “Tüm bu teşebbüsler kameralarla kaydedildi. 15 ve 16 Nisan boyunca yayını kesmek ve bildirilerini yayımlamak için ağır gayret harcadılar lakin başaramadılar.” diye konuştu.
Mustafa, HDK’nin akınlarında devlet televizyonu çalışanlarının hayatını kaybettiğini belirterek, “Savaşın başlamasından bu yana birçok şehit verdik, son olarak 21 Mart 2024’te Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nın kurtarılması sırasında vazife yapan 4 meslektaşımız şehit oldu.” sözlerini kullandı.
HDK’nin daha evvel kurumun güvenliğini sağladığını hatırlatan Mustafa, darbeden iki gün evvel bilhassa bu bireylerin değiştiğini fark ettiklerini belirtti.
Daha evvel tanıdıkları bireylerin gittiğini, yerlerine yeni HDK mensuplarının geldiğini kaydeden Mustafa, o gün meslektaşlarını tutuklayanların ve denetim odasını bombalayarak yayını kestirenlerin de bu bireyler olduğunu söyledi.
Mustafa, “HDK mensupları başarısız olunca bu binayı işgal etti. Bir yıldan fazla burada kaldılar. Binayı bir gözaltı merkezine, vatandaşlar için sorgu merkezine, yağmalanan eşyalar için büyük bir depoya ve çalınan araçlar için garaja dönüştürdüler. Gaye alınanlar, kamuoyunu bilgilendirme misyonunu yapan sivil gazetecilerdir. Bu kurum sivil bir kurumdur, askeri değildir. Ne yazık ki Süratli Dayanak milisleri, burayı askeri kışlaya çevirerek sivil halka yönelik her türlü baskıyı burada uyguladı.” halinde konuştu.
HDK’NİN TAARRUZLARINDA HARTUM’DAKİ HASTANELER BÜYÜK ZİYAN GÖRDÜ
Çatışmalarda hasar gören ve kimileri askeri kışla yahut gözaltı merkezlerine dönüştürülen binalardan biri de hastaneler oldu.
Hartum’un merkezinde Ordu Genel Komutanlığı karargahının yakınında bulunan el-Muallim Hastanesi de hasar gören kurumlardan.
Hastanede misyon yapan tıbbi asistan Ümmü Gülsüm Mehdi, artan muhtaçlıklar ve hemşire ile doktor sayısındaki ciddi yetersizlik nedeniyle yakın periyotta çalışmaya başladığını söyledi.
Hastaların bilhassa su ve elektriğin kesik olduğu devirde ağır halde hastaneye müracaat ettiklerini belirten Mehdi, hadiselerin birçoklarının ateş, baş ağrısı, sıtma ve istifra şikayetlerinden ibaret olduğunu anlattı.
Mehdi, hasta sayısının çok fazla olduğunu, günlük müracaatların yaklaşık 30-35 hastaya ulaştığını ve neredeyse hepsinin misal belirtilerle geldiklerini anlattı.
Hastanenin eski haline dönmesini, tabipler ve gerekli tıbbi materyaller dahil tüm gereksinimlerin karşılanmasını temenni eden Mehdi, “Umudum, hastanenin herkese hizmet verecek formda tekrar eski fonksiyonuna kavuşmasıdır.” dedi.
