Bakan Fidan’dan son dakika açıklamalar! ABD’ye uyarı: Bunu yapmamalarını tavsiye ederim
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Davos ziyareti kapsamında “On the Record” programında Hadley Gamble’a mülakat verdi. Fidan, Türkiye’nin yıllardır süren Avrupa Birliği (AB) üyelik süreci ve Suriye başta olmak üzere Orta Doğu’daki son gelişmelere ait çok değerli bildiriler verdi.
‘BÖLGEMİZ ASLA ESKİSİ ÜZERE OLMAYACAK’
Fidan, bölgesel gelişmelere ait soru üzerine Suriye’de yaşananlara bakıldığında, umutlu olunması gerektiğini düşündüğünü belirterek, Gazze’deki ateşkesin devam ettiğinin görülmesini istediklerini söyledi.
Bunların olumlu işaretler olduğu tespitini yapan Fidan, bilhassa Suriye’de olanların bölge ülkeleri, ABD ve memleketler arası toplumun, Orta Doğu’daki bir sorunda birinci sefer bu kadar süratli ve çabuk bir ortaya geldiğini ve somut adımlar atmaya başladığını gösterdiğini kaydetti.
Fidan, bunun çok şey anlattığı tespitini yaparak, “Eğer bunu bölgemizde ya da dünyadaki öbür meselelere da uygulayabilirsek, hakikaten süratli kazanımlar elde edebiliriz.” ifadesini kullandı.
“Ancak bölgemiz artık asla eskisi üzere olmayacak.” diyen Fidan, Türkiye’nin umudu ve uğraşının geçmişle kıyaslandığında bölgeyi daha âlâ bir noktaya taşımak olduğunun altını çizdi.
Fidan, Türkiye’nin bölgede mümkün olduğunca “yapıcı bir rol oynamaya çalıştığını” hatırlatarak, bölgesel problemlerin bölge ülkelerince sahiplenilmesinin Ankara için hayati kıymette olduğunu anımsattı. Bunun Trump’ın genel siyaset yaklaşımıyla da örtüştüğünü düşündüğünü kaydeden Fidan, ABD idaresinin “küresel nizamın polisi” olmak istemediğinin altını çizdi.
‘YENİ BİR OSMANLI İMPARATORLUĞU DEĞİL’
Dışişleri Bakanı Fidan, Türkiye ve başka bölge ülkelerinin bir ortaya gelerek meselelerini sahiplenebileceği ve gerekli olan her şeyi yapabileceği iletisini verirken, bunun “yeni bir Osmanlı İmparatorluğu” olmadığına, çünkü şu anki tertipte ulus devletlerin olduğuna değindi.
‘BEDELİ ÇOK AĞIR OLUR’
Ulus devletlerin bir ortaya gelmesinin, kendi platformlarını oluşturmasının ve ekonomik, siyasi, güvenlik ya da terörle ilgili problemlerini sahiplenmesinin kelam konusu olduğuna dikkati çeken Fidan, “Zira şayet problemlerimizi çözmek için bir hegemonun gelip müdahale etmesini beklemeye devam edersek; birden fazla vakit bu meseleler bizim görmek istediğimiz halde çözülmez. Üstelik bunun bedeli de çok ağır olur.” diye konuştu.
Fidan, İran’ın coğrafyada komşu ve büyük bir ülke olduğunu anımsatarak, İran’da yaşananların, Türkiye’yi de yakından ilgilendirdiğini düşündüğünü söyledi.
İran’daki sorunların geniş bir coğrafyayı etkilediğine işaret eden Fidan, “Bu sebeple İran’daki istikrar, hepimiz için kıymetli.” dedi.
Fidan, bu nedenle İran ve milletlerarası topluma, sıkıntılarını güç kullanmak yerine diyalog yoluyla çözmeleri istikametinde tavsiyelerde bulunulduğunun altını çizerek, diyaloğun, problemleri çözmenin tek yolu olduğunu bildirdi.
2025’teki ABD ve İsrail ile İran’ın çatışmalarını anımsatan Fidan, Washington idaresince dillendirilen “yeni bir kinetik müdahale” ihtimalinin tahlil olmadığını belirtti.
Fidan, İran’daki kamuoyu muhalefeti, protestolar ve şovların; rejime ve hükümete gerekli bildirileri vermediğini söyleyerek, buna karşın Tahran’ın milletlerarası sistemle yaşadığı sıkıntılar sebebiyle iktisat ve başka alanlarda halkına imkanlar sunmasının kolay olmadığı tespitini yaptı.
‘AMERİKALI ARKADAŞLARIMA İRAN’A SALDIRMAMALARINI TAVSİYE EDERİM’
İran’ın bu sebeple, muhakkak fırsatları elde edebilmek maksadıyla dış ve kimi güvenlik siyasetlerinde değişikliğe gitmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, İran ya da İran etrafındaki olayların İran’da rejim değişikliği yaşanmasına neden olacağına inanmadığını ve bundan bahsetmediğini söyledi.
Fidan, ABD’nin İran’a “müdahale etme olasılığı” sorusuna, “Amerikalı arkadaşlarıma bunu yapmamalarını tavsiye ederim. Zira esasen İran’a çok fazla baskı uyguluyorlar. Yaptırımlar, İran iktisadına büyük ziyan veriyor.” cevabını vererek, İran’daki şovların de bununla temaslı olduğuna işaret etti.
İran’ın müzakereye hazır olduğunu lakin yanlışsız halde müzakere etmenin bir yolunun bulunması gerektiğini belirten Fidan, İran’ın “köşeye sıkışmış” hissetmesi halinde en makus senaryo için hazır olacağına işaret etti.
Fidan, “Sorunu çözmek üzere tek bir samimi niyet varsa, bir fırsat olduğuna inanıyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
‘BİZİM İÇİN İKİ BÜYÜK MEVZUYU ŞARA’YA İLETTİK’
Fidan, Beşşar Esed liderliğindeki Baas Partisi rejiminin 8 Aralık 2024’te devrilmesinin akabinde birinci hafta içinde bölge ülkeleri olarak evvel Amman’da sonra Kahire’de bir ortaya geldiklerini ve akabinde Avrupa ülkeleri ve ABD’nin de görüşmelere katıldığını hatırlatarak, “Hepimiz Şam’daki hükümetten beklediğimiz 4-5 öncelik belirledik; komşu ülkelere tehdit oluşturmamak, terör örgütleriyle işbirliği yapmamak, azınlıklara, başka etnik ve dini kümelere zulmetmemek, ülkenin toprak bütünlüğünü ve birliğini korumak. Mülteciler ve terörizm; bizim için iki büyük mevzu. Bunları (Suriye Cumhurbaşkanı) Ahmed Şara’ya ilettik.” diye konuştu.
Sunulan önceliklerin Şara tarafından kabul edildiğini aktaran Fidan, “Ve o vakitten beri, herkesin onun yaptığı işten epey şad olduğunu düşünüyorum.” dedi.
‘TÜRKİYE GÜCÜ DAHİLİNDE HER ŞEYİ YAPMAYA HAZIR’
Gazze’ye yönelik teşebbüste yatırım eksikliği yaşandığına işaret eden Fidan, dışarıdan yatırıma muhtaçlık olduğunu fakat birden fazla maddi dayanağın devletlerce verildiğini söyledi.
Fidan, Türkiye’nin Gazze’ye muhtemel asker gönderme ihtimaline yönelik soru üzerine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Gazze Barış Planı’na katkı sağlamak için Türkiye’nin gücü dahilinde her şeyi yapmaya hazır olduğunu söylediğini hatırlattı.
Türkiye’nin Barış Heyeti’nin kesimi olduğunu anımsatan Fidan, Ankara’nın Gazze’ye ait yürütme komitesinde de çalıştığını ve çok önemli insani yardım faaliyetleri yürüttüğünü lisana getirdi.
Fidan, Türkiye’nin bu çerçevede Gazze’deki Memleketler arası İstikrar Gücü’nün bir modülü olmaya hazır olduğu bildirisini vererek, “Ancak bu bahis, daha geniş bir milletlerarası toplum içinde yürütülecek tartışmalara bağlı. Bunu dışlamıyoruz; yapmaya istekliyiz. Lakin söylediğim üzere, bu bahis muhakkak ülkeler ortasında tartışılmalı ve uzlaşı sağlanmalı. Sürecin nasıl ilerleyeceğini göreceğiz.” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’deki çatışmaları durdurabileceğine inandığını vurgulayan Fidan, İsrail’in ateşkesi tekraren ihlal ettiğinin altını çizdi.
Fidan, Türkiye’nin İsrail üzerinde “gerçek manada baskı kurabilecek tek kişinin” ABD Başkanı Trump olduğuna inandığını belirtti.
Trump’ın “farklı lobilerin hedeflerinden” bağımsız olduğuna inanıldığına işaret eden Fidan, Trump’ın bu sebeple bağımsız düşünebileceği ve hareket edebileceği değerlendirmesini yaptı.
Fidan, “(Trump) Şayet isterse, İsrail üzerinde baskı kurma ve İsrail’in yanlış davranışlarını durdurma kapasitesine sahip.” dedi.
‘ABD YANLIŞINDAN DÖNÜYOR’
Fidan, eski ABD Başkanı Barrack Obama döneminde ABD’nin terör örgütü PKK ile ortak hareket ederek terör örgütü DEAŞ ile uğraş etme planının güzel bir plan olmadığını belirterek “Bize bunun epey süreksiz bir şey olacağı, neredeyse iki yıl süreceği söylenmişti. Lakin üzerinden 10 yıldan fazla vakit geçti. İşte bugün bu noktadayız. Ve nihayet, Sayın (ABD Başkanı Donald) Trump, ABD sistemi ismine sahiden büyük bir düzeltme yapıyor.” dedi.
Türkiye’nin ABD ile NATO müttefiki olduğunu hatırlatan Fidan, “Bir NATO müttefik olarak, bir diğer NATO ülkesine düşman olan bir terör örgütünü destekleyemezsiniz. Artık bu kusurdan dönülüyor. Bundan memnuniyet duyuyoruz.” tabirlerini kullandı.
Fidan, kimi memleketler arası raporlarda yanılgılı formda terör örgütü YPG/SDG’nin Suriyeli Kürtlerin tek temsilcisi üzere gösterildiğine işaret ederek, PKK’nın 12’den fazla siyasi partiyi sürgün ettiğini söyledi.
Suriyeli Kürtlerin, ülkenin bir azınlığı olmasını değil, onurlu biçimde ve inanç içinde Suriye’nin bir modülü haline gelmesini istediklerini lisana getiren Fidan, devrik başkan Beşar Esad’ın Suriye’de yaşayan birçok Kürt’e vatandaşlık hakkı tanımadığını anımsattı.
Fidan, Ulusal İstihbarat Teşkilatının başındayken 2010-2011 yıllarında, periyodun Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kendisini “Kürtlere vatandaşlık verilmesi” talebini iletmek üzere Esad’ın yanına gönderdiğini ve Esad’ın bunu yapmadığını belirterek, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve grubunun bu yanılgıyı düzeltmeye çalıştığına işaret etti.
Bakan Fidan, Suriye’de herkese anayasal olarak eşit vatandaşlık tanınmasını ve ülkenin tamamının kendi kimliği ile dinini yaşayarak daha büyük bir gücün kesimi olmasını istediklerinin altını çizdi.
Bölge ülkeleriyle dostluk kurmak istediklerini söyleyen Fidan, “Bölgedeki eski anlayış artık kimsenin işine yaramıyordu. Zira daha fazla diyaloğa gereksinimimiz vardı. Onlar bizim geri adım atmadığımızı gördüler, biz de onların kendi duruşlarını koruduğunu gördük. O halde neden farklı kalalım? Bir ortaya gelebilir, sıkıntılarımızı çözebilir ve kendi farklılıklarımızı koruyarak yeni bir ortam oluşturabiliriz. Bu olgun devlet anlayışıdır. Farklılıklarımızı parantez içinde alıp ortak gündemimize odaklanmayı bilmemiz gerekiyor.” sözlerini kullandı.
Fidan, Gazze ve Suriye üzere bölgesel sıkıntılarda ortak hareket etmelerinin umut göstergesi olduğuna değinerek, birbirinin pozisyonunu anlayarak pek çok iş yapılabileceğini lisana getirdi.
Bakan Fidan, Türkiye ve Arap ülkelerinin karşılıklı olarak birbirine uygun niyet ve iştirak gösterdiğini vurguladı.
‘TÜRKİYE’NİN AB ÜYELİĞİNİN ASLA GERÇEKLEŞMEYECEĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM’
Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) üyeliğinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği hakkındaki soruyu yanıtlayan Fidan, şunları kaydetti:
“Avrupa Birliği, Türkiye’ye karşı kimlik siyaseti zihniyetini koruduğu sürece bunun asla gerçekleşmeyeceğini düşünüyorum. Zira daima söylediğimiz üzere, AB, uluslarüstü bir kurum olmayı başardı lakin medeniyetlerüstü bir kurum olmayı başaramadı. Ve bu soruyu kendilerine asla sormayacaklardır. Sıkıntı Türkiye’ye gelince, evvel kimlik siyasetini takip ediyorlar.”
Fidan, AB’nin Türkiye’nin dininin ve medeniyetinin farklı olmasını ön planda tuttuğunu anlatarak, insanlığın problemlerini çözmesi için farklı medeniyetlerin tek çatı altında bir ortaya gelebilmesi gerektiğine işaret etti.
Avrupa’nın iki büyük ülkesi olan Fransa ve Almanya’nın, 2007’ye kadar, kurallar ve kuralların yerine getirilmesi kaydıyla Türkiye’yi AB üyesi yapma konusunda bir siyasi iradeye sahip olduğu değerlendirmesinde bulunan Fidan, kimlik siyaseti güden Nicolas Sarkozy’nin 2007’de Fransa Cumhurbaşkanı olmasıyla bu anlayışın değiştiğine dikkati çekti.
Fidan, Sarkozy’nin Avrupa’da Hristiyan kimliği öne çıkararak, Türkiye’yi Birliğin içinde görmek istemedikleri istikametindeki telaffuzlarda bulunduğunu anımsattı.
Sarkozy’nin, Türkiye’nin AB’ye üye olmasının çok sağ siyasetinin yükselişine sebep olacağını savunduğunu hatırlatan Fidan, üye olmamalarına karşın bunun tekrar de yaşandığını lisana getirdi.
‘EĞER AVRUPA BİRLİĞİ’NİN BİR KESİMİ OLSAYDIK AVRUPA ÇOK DAHA DİRENÇLİ OLURDU’
Hakan Fidan, “Eğer Avrupa Birliği’nin bir modülü olsaydık, Brexit yaşanmazdı ve genel olarak Avrupa çok daha dirençli olurdu.” dedi.
Türkiye’nin AB’ye üye olmasının İngiltere’nin Brexit ile AB’den ayrılmasını engelleyebileceğini belirten Bakan Fidan, Londra hükümetinin AB gücünün yalnızca Brüksel’de ağırlaştığını görmek istemediğini, her vakit daha geniş bir Avrupa Birliğini hedeflediklerini kaydetti.
Fidan, şu anda AB’nin doğu ve batısında olan Türkiye ve İngiltere’nin stratejik diyalog içerisinde olduğunun altını çizdi.
Halihazırda karşı karşıya olunan mevcut güvenlik problemlerine dikkati çeken Fidan, “Avrupa Birliği uzun vakittir ABD müdafaası altında yaşıyor çünkü Avrupa Birliği, ABD muhafazası sayesinde mümkün oldu.” değerlendirmesinde bulundu.
ABD’nin muhafazasının ortadan kalkmasıyla AB’nin kendine ilişkin bir güvenlik mimarisi arayışı içine girdiğini tabir eden Fidan, “İngiltere ve Türkiye AB üyesi olsaydı, kendi yük merkezimizi yaratmış olurduk.” diye konuştu.
Fidan, ABD, Rusya ve Çin üzere muhteşem güçlerin çıkarlarıyla Türkiye’nin çıkarlarının örtüşmeyebildiğini söyleyerek “Bu da bizi çok güç bir duruma sokuyor. Lakin hepimiz için şu mümkündü, şayet bir ortaya gelseydik, bunu önleyebilirdik.” tabirlerini kullandı.
AB İLE TÜRKİYE ORTASINDAKİ TİCARET İSTİKRARI 230 MİLYAR
Bakan Fidan, son dönemde Avrupa’da yaşanan güvenlik meselelerinin finans piyasaları üzerindeki tesirinin nasıl değerlendirildiğine ait soruya, Türkiye’nin bu durumlardan çok etkilenmediğinin düşünüldüğünü aktardı.
Bazen ülkenin negatif bir olayın dışında tutulmasının ülkenin elde ettiği kazanımlardan daha değerli olduğunu vurgulayan Fidan, Birliğin herkes için değerli olduğunu belirtti.
Fidan, Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya, Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde yer aldığına işaret ederek, ülkenin bölgesel işbirliği ve entegrasyona verdiği ehemmiyetin altını çizdi.
BAKAN FİDAN’DAN GRÖNLAND YORUMU
Bakan Fidan, bazen bir durumdan uzak durmanın birkaç yıl sonra “Keşke, bunun hiç kesimi olmasaydık.” demekten daha güzel olduğunu söyledi.
AB ile Türkiye ortasındaki ticaret istikrarının 230 milyar dolar olduğunu aktaran Fidan, iki tarafta da ticaret açığı olmadığını, yararın yarı yarıya olduğunu tabir etti.
Fidan, iki taraf ortasında büyük ticaret faaliyetleri olduğunu belirterek “Ancak güvenlik de tıpkı olacak mı? Şu anda değil.” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a asker gönderme ihtimaline ait soruyu yanıtlayan Fidan, “Dün yaptığı konuşmanın akabinde olanlara bakılırsa bence birçok insan dün gece rahat bir uyku çekmiştir.” sözünü kullandı.
