KOBİ’lere “yeşil dönüşüm” rehberi
İki bakanlık tarafından hazırlanan çalışmayla işletmelerin yeşil dönüşüm süreçlerine süratli ahenk sağlamaları ve Avrupa Birliği (AB) uygulamalarından ziyan görmemeleri hedefleniyor.
İhracatçı birliklerine de gönderilen broşürde, sürece ait 15 soruya kapsamlı karşılıklar verilirken, bilhassa KOBİ ve ihracatçıların Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) kapsamında izlemeleri gereken rotaya dikkat çekiliyor.
Sanayiden finansmana, güçten ulaştırmaya kadar birçok alanda yapılan düzenlemelere işaret edilirken devreye alınacak uygulamalar konusunda ikazda bulunuluyor.
Karbon ağır bölümlerde yeni devir başlayacak
Buna nazaran, Hudutta Karbon Düzenleme Düzeneği ile (SKDM) AB’ye ihracat yapan şirketler için karbon emisyonlarını hesaplama ve raporlama mecburiliği getirildi. Karbon ağır eserlerin üretiminde yayılan karbon emisyonu için fiyat belirlenecek ve kelam konusu mali yükümlülük 1 Ocak 2026’dan sonra başlayacak.
Karbon ağır eserler ortasında demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik sektörleri öne çıkıyor. Bu bölümlerde makul eserleri AB’ye ihraç edenler SKDM içinde yer alıyor.
Bu kesimlerde Avrupa’ya ihracat yapan firmalardan SKDM raporu kapsamında çeşitli bilgiler talep edilecek.
Söz konusu raporda eser çeşitlerine nazaran farklı uygulamalar bulunuyor. Eserlere ait ölçü, menşe ülke ve üretici tesis üzere bilgilerin yanı sıra emisyon bilgileri ve karbon fiyatı fiyatının yer alması gerekiyor.
Tasarımda sürdürülebilirlik temel olacak
Yeni periyodun öne çıkacak noktalarından biri de sürdürülebilir eser inisiyatifi olacak.
Bu kapsamda, besin, yem ve medikal eserler dışında kalan tüm eser kümeleri için dizaynda sürdürülebilirlik, daha az enerji ve kaynak tüketme, uzun ömürlü ve geri dönüştürülebilir olma piyasaya arz şartı sayılacak.
AB dijital eser pasaportu yolda
Öte yandan, öncelikli olarak demir çelik, alüminyum, hazır giysi ve ayakkabı başta olmak üzere dokumacılık eserleri, mobilya, lastik, deterjan, boya, mineral yağ, kimyasal, bilgi teknolojileri aygıtları ile güç ağır eserlerde ekolojik tasarım kuralları belirlenmesi planlanıyor.
AB pazarına girişte, kelam konusu eserlerin “yaşam döngülerine” ait bilgilerin yer alacağı “dijital eser pasaportu” uygulamasının hayata geçirilmesi öngörülüyor.
Bu bilgilere, eserlerin üzerinde yahut beraberinde gelecek karekodla erişilecek.
Halihazırda AB’de geçerli bir dijital eser pasaportu bulunmazken Türk ihracatçıların mevzuatlarda belirlenecek ekolojik tasarım kurallarına ahenk sağlaması, dijital eser pasaportu için gerekli bilgileri temin etmesi kıymet taşıyor.
Bataryalarda ise 2027 yılı prestijiyle AB pazarına girişte “dijital batarya pasaportu” uygulaması zarurî hale gelecek.
Tekstil ve hazır giysi dalları de dönüşüme odaklandı
AB, iklim değişikliğinin tesirleri nedeniyle dokuma ve hazır giysi bölümünü öncelikli alanlardan biri olarak belirledi.
Bu kapsamda, “Sürdürülebilir ve Döngüsel Dokumacılık Stratejisi”nin bu yıl sonunda uygulamaya alınması ve 2030 prestijiyle mecburî uygulamaların devreye girmesi bekleniyor.
Stratejiye nazaran, pazara sunulacak dokuma eserlerinin uzun ömürlü ve geri dönüştürülebilir olması, etrafa ziyanlı kimyasal içermemesi, büyük ölçüde geri dönüştürülmüş liflerden, toplumsal haklara ve etrafa halel getirmeden üretilmesi, “fast fashion” (hızlı moda) eğiliminin sona ermesi, tekrar kullanım ve tamir imkanlarının yaygınlaşması ve yenilikçi liften life geri dönüşüm kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.
Plastik ambalajlar için 2030’da yeni aşama
AB, 2030 prestijiyle sadece geri dönüştürülebilir ambalajların piyasaya arz edilmesini zarurî hale getirecek.
Plastik ambalajların çeşidine nazaran de taban geri dönüştürülmüş plastik içermesi üzere pazara giriş kurallarının tıpkı periyotta uygulamaya alınması planlanıyor.
Öte yandan, soya, sığır eti, palm yağı, ahşap ve ağaç eserleri, kakao, kahve ve bunlardan elde edilen makul eserleri üretimde girdi olarak kullanan çikolata, mobilya, lastik ve deri üzere bölümlerde de ormansızlaştırmanın önlenmesine dair itina yükümlülüğü beyanı da bu yıldan itibaren devreye girdi.