Naylon fatura dönemi bitti: KAŞİF sahneye çıktı!
Sahte evrakla uğraşını kural tabanlı çalışan Düzmece Evrak Risk Tahlil Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Tahlil Programı (RİTAP) ile yürüten Gelir Yönetimi Başkanlığı (GİB) bu çabada yeni bir basamağa geçti.
Sahte doküman düzenleyenler ve haksız iade talep edenler, artık yapay zeka tabanlı tahlil uygulaması KAŞİF ile günbegün takip ediliyor.
Makine öğrenmesi ile yapay zeka teknolojilerine dayanan yeni risk tahlil uygulaması KAŞİF, Başkanlığın teknoloji ünitesi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi.
Kural tabanlı çalışmayan KAŞİF, rastgele bir ön tarif ya da kural olmadan içerdiği yapay zeka modeli sayesinde çok büyük bilgileri günlük tahlil ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor. Mükelleflerin davranış değişiklikleri KAŞİF tarafından izlenerek otomatik algılanıyor ve her yeni durum tekrar tahlil edilerek riskli mükellefler belirleniyor.
4 MİLYON MÜKELLEF GÜNLÜK TAHLİL EDİLİYOR
Büyük data platformları üzerinde çalışan ve onlarca terabaytlık data üzerinden tahlil yapan KAŞİF ile yaklaşık 4 milyon mükellef günlük tahlil ediliyor.
Uygulamayla çok sayıda kategoriye ilişkin onlarca farklı bilgi ve durum izlenerek, riskli durumlar çok daha süratli ve gerçek halde belirleniyor.
Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan, demirbaş üzere birçok başlığa ait datalar tahlil edilerek riskli durumlar günlük raporlanıyor.
Mükellef davranışları ile başka bilgilerdeki değişiklikleri tabiatıyla algılayarak riskli durumları tespit etme kabiliyetine sahip uygulama sayesinde uydurma evrak düzenleyenler ile haksız iade talep eden mükellefler süratli ve gerçek formda tespit edilebiliyor.
SAHTE EVRAK DÜZENLEMEK İÇİN KURULAN ŞİRKETLER ANINDA TESPİT EDİLİYOR
KAŞİF, uygulamaya geçer geçmez uydurma evrak düzenleme riski yüksek mükelleflere yönelik birebir gün içinde değerli tespitlerde bulundu.
Örneğin, faaliyet alanı toptan ticaret olan ve hiçbir alımı bulunmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün 3 farklı fatura düzenleyen mükellef tespit edildi.
Kuruluş tarihini izleyen 5’inci gün, geçersiz doküman düzenleme riski yüksek olan farklı mükelleflere 50 milyon lira fiyatında 5 düzmece fatura düzenleyen mükellef belirlendi.
Bir şirkette fiyatlı çalışan kişi ismine farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6’sıyla geçersiz doküman düzenlenmesinin amaçlandığı saptandı. Kelam konusu şirketler tarafından düzenlenen fatura fiyatı 246 milyon lira olarak hesaplandı.
Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira meblağında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin riskinin yüksek olduğu ve rastgele bir ticari, zirai ya da mesleksel faaliyeti olmadan uydurma evrak düzenlemek hedefiyle kurulduğu tespit edildi.
Beyannamesinde 7,7 milyon lira iade edilecek KDV bildiren mükellefin, kelam konusu iade fiyatının haksız olduğu anlaşıldı.
VERGİ DAİRELERİNE BİLDİRİYOR
Sahte evrak düzenleme riskinin yüksek olduğu tespit edilen mükellefler, haklarında vergi incelemesi yapılması gayesiyle Vergi Kontrol Şurasına bildiriliyor.
Söz konusu mükellefler ayrıyeten bağlı oldukları vergi dairelerine iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor ve vergi dairelerinde kurulan komite tarafından alınan kararlar çerçevesinde geçersiz evrak düzenlemek emeliyle mükellefiyet tesis ettirenlerin kayıtları kapatılıyor.
RİSK TAHLİL ALTYAPISI DAİMA YENİLENİYOR
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların, kayıt dışı iktisatla çabayı etkinleştirdiğini belirterek, “Kayıt dışılıkla uğraşta yeni bir periyoda girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi üzere yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve süreç yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.” dedi.
Gelir Yönetimi Başkanlığının, risk tahlil altyapısını daima yenilediğini vurgulayan Şimşek, “Bu uygulamalarla hem kayıt dışı iktisatla aktif halde gayret etmeye hem de rekabet eşitsizliği meydana getiren uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz.” diye konuştu.
