Pimi çekilmiş bomba gibiler: Dünyayı 500 milyar dolarlık kabusa sürüklüyorlar!

Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun ABD tarafından gözaltına alındığına dair yansıyan imgelerin yankıları sürerken, global siyasetin rotası Uzak Doğu’daki kritik bir noktaya kilitlendi.

• Pekin ve Taipei ortasındaki tansiyon, 35,55 milyar dolarlık bir ekonomik bombanın pimini çekmek üzere.

Tayvan’ın 36 bin 193 kilometrelik yüzölçümüne karşın dünya yarı iletken pazarındaki sarsılmaz hakimiyeti, muhtemel bir askeri müdahalenin sonuçlarının Venezuela’daki gelişmeleri dahi gölgede bırakacağını gösteriyor.

On yıllardır süregelen iki taraflı zıtlaşmalar, son periyotta derinleşen ekonomik ambargolarla çok daha tehlikeli bir boyuta ulaştı.

Çin idaresi, ada üzerindeki egemenlik tezini her fırsatta yinelerken; Tayvan tarafı kendi bağımsız yapısını muhafaza noktasında geri adım atmıyor.

Karşılıklı sertleşen tavırlar, global tedarik zincirinin en hassas halkalarından birinin kopma ihtimalini güçlendiriyor.

LOJİSTİK VE TEDARİK ZİNCİRİ RİSK ALTINDA

Pekin’in son periyotta ağırlaştırdığı askeri tatbikatlar, dünya kamuoyunda büyük bir kaygı kaynağı haline geldi.

Tayvan Boğazı’nın global ticaret rotalarındaki yeri, bölgedeki huzursuzluğun yalnızca mahallî değil, kıtalararası bir kriz olduğunu kanıtlıyor.

2022 yılı datalarına nazaran, dünya genelindeki dev gemi filosunun yarısı ve en büyük gemilerin yüzde 88’i bu kritik su yolunu kullandı.

Japonya ve Güney Kore’nin ithalat hacminin yaklaşık üçte biri direkt bu güzergah üzerinden gerçekleşiyor. Orta Doğu’dan gelen ham petrolün büyük bir kısmı de yeniden Tayvan rotasını takip ederek Asya’nın dev ekonomilerine ulaşıyor.

Bölgede patlak verecek bir çatışma, Güney Çin Denizi’ndeki 3,9 trilyon sterlinlik devasa ticaret hacmini tehlikeye atma potansiyeli taşıyor. İktisat ve Barış Enstitüsü tarafından hazırlanan raporlar, tam ölçekli bir işgalin global ekonomik çıktıda yüzde 2,8’lik bir kayba yol açacağını öngörüyor.

500 MİLYAR DOLARLIK TEKNOLOJİK YIKIM KAPIDA

• Yarı iletken bölümündeki liderlik, Tayvan’ı dünya iktisadının vazgeçilmez bir kesimi kılıyor.
• Mordor Intelligence raporlarına nazaran pazar büyüklüğünün 2030 yılında 51,88 milyar dolara ulaşması beklenirken, ada şu an dünyanın en gelişmiş çiplerinin yüzde 90’ını tek başına üretiyor.
• Apple ve Google üzere teknoloji devlerinin üretim çarkları, Tayvan’dan gelecek sevkiyatlara bağlı olarak dönüyor.

Sektörde yaşanabilecek rastgele bir arz kesintisi, elektrikli arabalardan akıllı telefonlara, kolay mesken aletlerinden en karmaşık yapay zeka sistemlerine kadar üretimi felç edebilir. Yaşanabilecek global bir çip kıtlığı, maliyetlerin denetimsizce yükselmesine ve elektronik üreticileri için yaklaşık 500 milyar dolarlık bir mali yıkıma yol açabilir.