Sıfır Atık Çalıştayı Karadeniz’de: Yerelden ulusala israf ve atık

“Türkiye Sıfır Atık Çalıştayları” serisinin dördüncü halkasını oluşturan “Rize Sıfır Atık Çalıştayı”, 22 Ocak 2026 tarihinde Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi mesken sahipliğinde gerçekleştirildi. Çalıştay; Sıfır Atık Vakfı ve Rize Valiliği himayelerinde, Rize Belediyesi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Rize Vilayet Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Rize Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü iş birliğiyle düzenlendi. Çalıştaya kamu, mahallî idareler, akademi, sivil toplum ve özel kesim temsilcilerinden oluşan yaklaşık 250 kişi iştirak sağladı.

Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan çalıştayda; Karadeniz Bölgesi’ne ve Rize’ye has çevresel sorun alanları çok boyutlu biçimde ele alındı. Mevcut sıfır atık uygulamaları değerlendirilirken, kentte hayata geçirilen uygun uygulama örnekleri ve lokal tahlil modelleri masaya yatırıldı. Çalıştay, lokal bilgi ve tecrübelerin ulusal siyaset gayeleriyle buluşturulduğu iştirakçi bir istişare yeri sundu.

Kıyı kenti kimliği ve güçlü tatlı su kaynaklarıyla öne çıkan Rize’de, sucul ekosistemlerin korunması çalıştayın temel gündem başlıkları ortasında yer aldı. Kamu kurumları, mahallî idareler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının temsil edildiği çalıştayda; Tabiat ve Kaynak İdaresi, Üretim ve Tüketim Döngüsü, Ömür Alanları ve Hizmet Kesimleri, Davranış, Yönetişim ve Finansman başlıklarında dört ana blok altında yapılandırılan 14 tematik masa etrafında gerçekleştirilen oturumlarda, lokal sıkıntılar ortak akıl yaklaşımıyla ele alındı.

PROTOKOL İŞTİRAK SAĞLADI

Rize Sıfır Atık Çalıştayı’na; Rize Vali Yardımcısı Hatice Cemre İncesu, Rize Belediye Lider Yardımcısı Mustafa Arıcı, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektör Yardımcısı  Prof. Dr. Göktuğ Dalgıç, Rize Vilayet Tarım ve Orman Müdürü Murat Genç ve Rize Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Vilayet Müdürü Ali Serkan Savaş katıldı.

“Sıfır Atık Projesi Kısa Müddette Ulusal Bir Siyaset Haline Geldi”

Rize Vali Yardımcısı Hatice Cemre İncesu, açılış konuşmasında, 2017 yılında Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Projesi’nin kısa müddette kurumsal bir çerçeve kazanarak kamu idaresinin tüm kademelerine yayıldığını belirtti. İncesu, “Bu vizyon etrafın korunmasını yalnızca teknik bir problem olarak değil, birebir vakitte toplumsal dönüşüm, yönetişim ve kalkınma siyasetlerinin da ayrılmaz bir modülü olarak ele almaktadır. Sıfır Atık yaklaşımı Birleşmiş Milletler’in sürdürülebilir kalkınma maksatları ile direkt uyumludur” dedi.

“İSRAF ETMEME ANLAYIŞININ TEMELİNİ OLUŞTURUYOR”

Rize Belediye Lider Yardımcısı Mustafa Arıcı, kentte yürütülen uygulamalara değinerek, “Mangal kömürü tesisimiz yılda yaklaşık 70 bin ton organik çay atığının katma kıymet olarak üretilmesi noktasında bu projeye esas katkı sağlıyor. Sıfır Atık; kültürümüzün temeli olan, dini değerlerimizde var olan israf etmeme anlayışımızın da temelini oluşturuyor” dedi.

ÜNİVERSİTELERE DÜŞEN GÖREVLER

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Göktuğ Dalgıç ise üniversitelerin sadece akademik bilgi üreten kurumlar olmadığını vurgulayarak, “Gençler artık, geri dönüştürülen gereçler nereye gidiyor ve nasıl bertaraf ediliyor bunları merak ediyorlar. Biz üniversite olarak yerleşkelerde geri dönüşümü oluşturmayı başlatamazsak bunu vatandaştan bekleyemeyiz. Bizim vazifemiz yalnızca akademik bilgi üretmek değil, harekete geçerek laboratuvar görevi de görmektir” tabirlerini kullandı.

KOMPOSTLAMA YÖNTEMİ

Rize Vilayet Tarım ve Orman Müdürü Murat Genç, gıda üretimi kaynaklı atıkların toprak üzerindeki tesirlerine dikkat çekerek, “Atıkların bertarafı artık bir tercih değil mutlak bir mecburilik arz etmektedir. Organik atıkların değerlendirilmesinin en uygun yolu kompostlamadır. Bu biçimde doğal gübreler tekrar toprağa dönüştürülmektedir” dedi.

“Rize’nin Yeşilini ve Mavisini Geleceğe Taşıyacak”

Rize Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Vilayet Müdürü Ali Serkan Savaş ise Rize’nin gelişen ekonomik yapısına dikkat çekerek, “Bu potansiyelle birlikte Rize’nin atığı da ehemmiyet kazanıyor. Bu ehemmiyeti görerek 4. çalıştayı Rize’de yapan Sıfır Atık Vakfı’mıza teşekkür ediyorum. 14 tematik masamızda çıkacak sonuçlar inşallah Rize’nin florasını, faunasını, yeşilini, mavisini geleceğe inançla devretmek ismine bize bir ışık olacaktır” dedi.

YERELDEN ULUSALA SIFIR ATIK VİZYONU

Rize Sıfır Atık Çalıştayı kapsamında gerçekleştirilen tematik masa çalışmaları, Karadeniz Bölgesi’nin özgün çevresel dinamiklerine dayalı somut siyaset tekliflerinin geliştirilmesine imkân tanıdı. Çalıştay müddetince ortaya konan değerlendirmeler; bilhassa sucul ekosistemlerin korunması, organik atık idaresi, mahallî üretim-tüketim istikrarı ve davranışsal dönüşüm alanlarında uygulanabilir yol haritalarının oluşturulmasına taban hazırladı. Bu çıktılar, sırf Rize ölçeğinde değil, misal coğrafik ve ekolojik özelliklere sahip vilayetler için de yol gösterici bir referans seti oluşturma potansiyeli taşımaktadır.

ÇOK PAYDAŞLI YAPI

Kamu kurumları, lokal idareler, akademi, sivil toplum ve özel bölüm temsilcilerinin tıpkı masa etrafında buluştuğu çalıştay modeli; Sıfır Atık yaklaşımının alana yansımasında iştirakçi yönetişimin kıymetini bir sefer daha ortaya koydu. Ortak akıl ve iş birliği temelinde geliştirilen tekliflerin, ilgili kurumların sorumluluk alanları doğrultusunda sahiplenilmesi ve izleme süreçleriyle desteklenmesi hedeflenmektedir. Bu istikametiyle Rize Sıfır Atık Çalıştayı, sadece bir istişare platformu değil; uygulamaya dönük ve ölçülebilir tesir üretmeyi amaçlayan bir süreç olarak kurgulandı.

Karadeniz’in ağır yağış rejimi, hassas kıyı yapısı ve güçlü biyolojik çeşitliliği dikkate alınarak ele alınan başlıklar; atık idaresi siyasetlerinin bölgesel farklılıklar gözetilerek tasarlanmasının gerekliliğini ortaya koydu. Çalıştayda geliştirilen yaklaşımlar, çevresel muhafaza ile ekonomik ve toplumsal kalkınma maksatlarının bir ortada ele alınabileceğini somut örneklerle gösterdi. Bu çerçevede Rize’de ortaya çıkan teklifler, sıfır atık vizyonunun lokal şartlara uyarlanabilirliğini güçlendiren değerli girdiler sundu.

GERİ BİLDİRİM SİSTEMİ İLE SÜREKLİLİK SAĞLANACAK

Rize Sıfır Atık Çalıştayı ile ortaya çıkan kıymetlendirme ve tekliflerin, sistematik biçimde kayıt altına alınması; uygulama, izleme ve geri bildirim sistemleriyle desteklenmesi öngörülmektedir. Böylelikle çalıştay çıktılarının, vakit içerisinde güncellenen ve geliştirilen dinamik bir siyaset setine dönüşmesi hedeflenmektedir.

Sıfır Atık Vakfı, Türkiye genelinde sürdürdüğü çalıştaylar aracılığıyla; mahallî tecrübelerin görünür kılındığı, bölgesel önceliklerin ulusal amaçlarla buluşturulduğu kapsayıcı bir dönüşüm sürecini adım adım inşa etmektedir. Rize Sıfır Atık Çalıştayı da bu sürecin Karadeniz ayağında; çevresel hassaslığı yüksek, iş birliğine dayalı ve sürdürülebilir tahliller üreten güçlü bir örnek olarak öne çıkmıştır.

Doğal kaynakların korunması, israfın önlenmesi ve döngüsel iktisat yaklaşımının yaygınlaştırılması amaçları doğrultusunda gerçekleştirilen Rize Sıfır Atık Çalıştayı; yerelden ulusala uzanan Sıfır Atık vizyonunun Karadeniz’de kök salan, kalıcı ve tesirli adımlarından biri olarak kayda geçmiştir.

Sıfır Atık Vakfı; Emine Erdoğan’ın öncülüğünde şekillenen sıfır atık vizyonunu, kamu kurumları, mahallî idareler, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve özel bölümle kurduğu güçlü iş birlikleriyle ülke genelinde yaygınlaştırmayı kararlılıkla sürdürmektedir.