Türkiye’nin makine ihracatı 28,7 milyar dolarla rekor kırdı

Küresel ekonomik büyümenin epey zayıf seyrettiği, dış ticarette artış suratının tarihî ortalamaların altında kaldığı, ticaret savaşları, gümrük vergisi artışları ve korumacılık eğilimlerinin güç kazandığı kuvvetli bir süreçte Türkiye iktisadı; üretim kapasitesi, ekonomik büyüme, istihdam ve ihracat artışıyla müspet ayrışmayı başardı.

Türkiye’nin ihracatı 2025’te bir evvelki yıla nazaran yüzde 4,5 artarak 273,4 milyar dolar oldu.

AA muhabirinin Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) bilgilerinden derlediği bilgilere nazaran, özgür bölgeler de dahil edildiğinde makine imalat endüstrisinin konsolide ihracatı 2025’te yıllık bazda yüzde 1,9 artarak 28,7 milyar dolara yükseldi. Bu sayı, tüm vakitlerin en yüksek verisi olarak kayıtlara geçti.

Tonaj olarak düşüşün yaşandığı bu devirde, kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 8,1 dolarla tüm vakitlerin en yüksek düzeyine ulaştı.

EN YÜKSEK İHRACAT ALMANYA’YA

Almanya’ya gerçekleştirilen ihracatın yüzde 6,8 artışla 3,2 milyar dolara yükseldiği bu periyotta, ABD’ye yapılan dış satım yüzde 9 artışla 2 milyar dolara yaklaştı. Suriye’ye makine ihracatının yüzde 189 artışla 130,6 milyon dolara ulaşması dikkati çekti.

Alt kümeler incelendiğinde, en yüksek ihracat artışının yüzde 6,6 ile içten yanmalı motorlar ve aksamlarında gerçekleştiği görülürken bunu inşaat ve madencilik makineleri ile yıkama ve kurutma makineleri izledi.

Türbin, turbojet ve hidrolik sistemlerde yüzde 17, besin makinelerinde ise yüzde 14 artış kaydedildi.

“KATMA KIYMETİ FAZLA ESERLERE ODAKLANARAK İHRACAT GELİRLERİMİZİ KORUDUK”

Makine İhracatçıları Birliği Lideri Kutlu Karavelioğlu, AA muhabirine, ihracat datalarına ve kesimdeki gelişmelere ait yaptığı açıklamada, makine endüstrisinin neredeyse her yıl ihracatta rekor kırar hale geldiğini söyledi.

Geçen yıl global makine ihracatının 2024’e nazaran yüzde 10 arttığını lisana getiren Karavelioğlu, buna karşın üretimdeki yükselişin daha sonlu kaldığını, bu durumun makine fiyatlarındaki artışa işaret ettiğini anlattı.

Karavelioğlu, global talepteki dalgalanmalar, jeopolitik riskler, ticaret siyasetlerindeki belirsizlikler ve yurt içinde uygulanan sıkı para siyaseti ile maliyet baskılarının tıpkı anda hissedildiği bir yılı geride bıraktıklarını belirterek, “İç pazarda ucuz makinelerin yarattığı ağır rekabete karşın mühendislik içeriği yüksek, katma bedeli fazla ve servis gereksinimi düşük eserlere odaklanarak ihracat gelirlerimizi koruduk.” dedi.

Sanayinin büyük kısmının kuvvetli dezenflasyon yılını kayıplarla da olsa atlattığını söz eden Karavelioğlu, buna karşın işletmeler üzerindeki düşük kur-yüksek faiz baskısının hafiflediğini söylemek için şimdi erken olduğunu vurguladı.

Karavelioğlu, “Geçen yıl küresel piyasalarda belirleyici olan memleketler arası kurum ve kuralların aşınması, Çin kaynaklı haksız rekabet ve mütekabil tarifelerin yükselişi üzere risklerin yeni yıla da taşındığı düşünülürse, 2026’nın bilhassa birinci yarısının firmalarımız için karlılık, nakit akışı ve sipariş sürekliliği açısından zorlayıcı bir devir olacağı açık.” diye konuştu.

“AVRUPA KADAR, MÜTTEFİKLERİNE DE ODAKLANMALIYIZ”

Kutlu Karavelioğlu, Avrupa’da makine talebinin zayıf kalmaya devam ettiğini, savunma, altyapı, güç ve büyük ölçekli işletme yatırımlarına yönelik siparişlerin neredeyse tamamının Avro Bölgesi dışından geldiğini, yurt içi yatırım iştahının ise zayıf seyrini sürdürdüğünü söyledi.

Bu tablonun, Avrupa kadar onun müttefik ülkelerine de odaklanmayı mecburî kıldığını belirten Karavelioğlu, AB’nin Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay’ı kapsayan MERCOSUR Mutabakatı üzere işbirlikleriyle cepheyi genişlettiğini, 25 yıllık müzakere sürecinin akabinde imza etabına gelen bu mutabakatta başrolün makinelere ilişkin olduğunu anlattı.

Karavelioğlu, Türkiye’nin AB ile mevcut mutabakatlarını tekrar ele alması gerektiğinin altını çizdi.

Küresel makine yatırımlarına da değinen Karavelioğlu, “Dünya genelinde sanayi yatırımlarının istikameti, yeni kapasite kurmaktan çok mevcut makinelerin daha akıllı, verimli ve esnek hale getirilmesine gerçek kayarken, savunma harcamaları yeni siparişleri sürüklüyor. Müşterilerimizin yeni makine alımlarını ertelediğini, mevcut makine ve tesislerin teknolojik ömürlerini servis hizmetleriyle uzatmaya odaklandığını görüyoruz.” halinde konuştu.

“İÇ PAZARDA GÖZETİCİ ÖNLEMLER YETERSİZ KALDI”

Karavelioğlu, global ölçekte görülmemiş süratte artan savunma endüstrisi yatırımlarının ileri mühendislik kapasitesini yükseltirken genel imalat endüstrisinde makine siparişlerindeki gerilemeyi telafi ettiğini kaydederek, “Türkiye açısından bu tablo, sürece, döküm ve ısıl süreç, kaplama, otomasyon ve test sistemleri üzere savunma endüstrisi gereksinimi yüksek alt kesimlerde rekabet avantajı yaratma potansiyelini güçlendiriyor.” dedi.

Türkiye’nin ithalat datalarına de değinen Karavelioğlu, kasım sonu prestijiyle dal ithalatının yıllıklandırılmış bazda yüzde 4 artarak 45 milyar dolar eşiğini aştığını, bunun iç pazarda gözetici önlemlerin yetersiz kaldığını gösterdiğini söz etti.

Karavelioğlu, birinci üç çeyrekte makine-teçhizat yatırımları artarken kapasite kullanım oranlarının düşmesinin ithalat baskısına işaret ettiğini belirterek, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Yerli üretimi, yatırımı ve teknolojik yetkinliği müdafaaya yönelik mevcut önlemlerin dozunu, AB’deki İthalat Nezaret Çalışma Kümesi gibisi süratli reaksiyon verebilen düzeneklerle ayarlamakta yarar görüyoruz. Rekabetçilik ekseninde ele alınacak bütüncül bir sanayi ve finansman yaklaşımı, makine bölümünün hem üretim gücünü hem de ihracattaki stratejik pozisyonunu yine tahkim etmenin en kritik aracı olarak öne çıkıyor.”