30 yıl sonra bir ilk yaşandı! Altın ABD’yi tahtından indirdi!

Yabancı merkez bankalarının altın rezervi 4 trilyon dolara yaklaşarak ABD Hazine tahvillerini geride bıraktı. Bu değişim, 1990’lardan sonra birinci kere yaşanırken global rezervlerde dolardan uzaklaşma eğilimini gösteriyor.

Merkez bankalarının sürat kesmeyen alımları ve altın fiyatlarındaki tarihi yükseliş, yaklaşık 30 yıl sonra birinci defa bir dönüm noktasını beraberinde getirdi. Altın, ABD Hazine tahvillerini geride bırakarak dünyanın en büyük resmi rezerv varlığı haline geldi. Ekonomim’in haberine nazaran bu değişim, sadece fiyatların değil, global inancın de istikamet değiştirdiğine işaret ediyor. Uzmanlara nazaran, dolar merkezli finansal mimariden altına gerçek güçlü bir geçiş yaşanıyor.

REZERVLERDEKİ TARİHİ DEĞİŞİM VE RAKAMLAR

Dünya Altın Konseyi’nin (WGC) son bilgilerine nazaran, yabancı merkez bankalarının elindeki altının toplam kıymeti 4 trilyon dolara yaklaşırken, yabancıların elinde tuttuğu ABD Hazine tahvillerinin pahası yaklaşık 3,9 trilyon dolar düzeyinde kaldı. Altının ABD tahvillerini son sefer geçtiği periyot 1990’lardı. 1922’de altının hissesi yüzde 29 iken, tahvilin hissesi yüzde 23 idi. Sonrasında ibre bilakis döndü ve altının hissesi yüzde 9’a kadar indiği 2005 yılına kadar etaplı olarak düştü. 2011’den sonra kademli artış başladı ve 2020’de altın yine yüzde 20’ye ulaştı. 2025 prestijiyle altın neredeyse dörtte bir düzeye gelirken, tahvillerin hissesi yüzde 23 düzeyinde kaldı.

DÜNYA DOLARDAN UZAKLAŞIYOR

Bu dönüm noktası, altın fiyatlarının yıl sonunda kısa müddetliğine ons başına 4 bin 500 doların üzerine çıktığı sert rallinin çabucak akabinde geldi. Altın, 2025 yılını jeopolitik tansiyonlar, mali sürdürülebilirlik kaygıları ve inançlı liman talebindeki artışın tesiriyle yaklaşık yüzde 65’lik bir yükselişle tamamladı. Bu güçlü ivme 2026’ya da taşındı. Yılın birinci haftasında altın fiyatları yüzde 3,6 yükselerek tekrar 4 bin 500 dolar düzeyini test etti.

DOLARİZASYONDAN ARINMA SÜRECİ

Dünya Altın Kurulu 2025 yılında merkez bankalarının net altın alımlarının 1.000 ton düzeyinde gerçekleşmesini bekliyor. Analistler bu eğilimi, yabancı hükümetlerin dolar bazlı varlıklardan uzaklaşarak altına yöneldiği daha geniş kapsamlı bir “dolarizasyondan arınma” sürecinin modülü olarak pahalandırıyor. Bretton Woods sisteminin sona ermesinin akabinde, süratle yükselen gerçek faiz oranları rezerv yöneticilerini 1980’lerin sonu ve 1990’lar boyunca ABD Hazine tahvillerine yönlendirdi. 2000’li yıllarda doların varlığı daha güçlendi. Lakin 2022’den bu yana, resmi altın alımları tekrar sürat kazandı.

PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRMEDEN FAZLASI

Merkez bankalarının rezerv tercihleri uzmanlara nazaran artık getiriden çok jeopolitik dayanıklılığı ve yaptırım riskine karşı bağışıklığı öncelik haline getirdiklerini gösteriyor. Altının yine rezervlerin merkezine yerleşmesi, doların global sistemde tek destek olarak artık kâfi görülmediğini ortaya koyuyor. Yıllar prestijiyle rezerv varlıkların dağılımı, bu taraf değişiminin ani değil; döngüsel fakat kalıcı bir yine dengeleme süreci olduğunu ortaya koyuyor.

YAPTIRIM RİSKLERİ VE İNANÇLI LİMAN

JP Morgan’a nazaran bu dönüşüm, sırf portföy çeşitlendirmesinden ibaret değil. Banka, ABD’de artan siyasi kutuplaşma ve yaptırım risklerinin, doların global rezerv para olarak algısını zedeleyebileceğine dikkat çekiyor. Karşı taraf riski taşımayan, prestiji para sistemine bağlı olmayan altın ise bu ortamda öne çıkan bir rezerv aracı haline geliyor. Son dört yılda merkez bankalarının hızlanan altın alımları, bu yapısal değişimin en net göstergesi olarak öne çıkıyor.

ALTIN FİYATLARINI BU YIL MERKEZ BANKALARI DESTEKLEYECEK

JP Morgan, merkez bankalarının altın piyasasındaki belirleyici rolünün 2026’da da süreceğini öngörüyor. Banka, 2026 yılı için merkez bankası altın alımlarını 755 ton olarak varsayım ediyor. Bu sayı, son üç yıldaki 1.000 tonun üzerindeki rekor alımların altında kalsa da, 2022 öncesindeki 400–500 tonluk tarihi ortalamanın epeyce üzerinde.

ALIMLARDA MEKANİK DÜŞÜŞ BEKLENTİSİ

JP Morgan’a nazaran beklenen düşüş yapısal değil, mekanik. Altın fiyatlarının 4 bin doların üzerinde seyretmesi, merkez bankalarının hedefledikleri rezerv hissesine ulaşmak için daha az tonajda alım yapmasını sağlıyor. Banka, buna karşın merkez bankası talebinin güçlü kalmaya devam edeceğini ve bu talebin 2026 boyunca altın fiyatları için temel dayanak ögesi olacağını vurguluyor.

HEDEF 4 BİN 800 DOLAR MI?

Morgan Stanley, düşen faiz oranları, ABD Merkez Bankası’nda mümkün liderlik değişimi ile merkez bankaları ve fonların alımlarını münasebet göstererek altının bu yılın dördüncü çeyreğinde ons başına 4.800 dolara ulaşacağını öngörüyor.